Periyodik Kontroller
25 Nisan 2013 tarihinde 28628 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMINDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ yayınlanmıştır. 24 Nisan 2017’de yönetmelikte belli değişiklikler olmuş.Revize edilmiştir.
20 Haziran 2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamına giren tüm işyerlerini kapsar (30. ve 31. madde)
9 Ocak 1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 2. ve 12. maddelerine dayanılarak ve 3 Ekim 2009 tarihli ve 2009/104/EC sayılı Avrupa Birliği Direktifine paralel olarak hazırlanmıştır.
İş Ekipmanları Bu Kapsama Girmektedir.İş ekipmanı; İşin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet, tesis ve tesisattır.
PERİYODİK KONTROL Nedir?
İş ekipmanlarının, Yönetmelikte öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak, yetkili kişilerce yapılan muayene, deney ve test faaliyetleridir.
Periyodik Kontroller Ne İşimize Yarar?
1. İş kazalarının önüne geçer
2. Makine ve cihazların güvenli olarak kullanılmasını sağlar.
3. Verimli çalışma koşullarını düzenler.
4. Makinelerin ömrünün uzamasına katkıda bulunur.
5. İnsan-makine ilişkisine katkıda bulunur.
6. Çevre kirlenmesinin önüne geçer.
7. Üretimin verimleştirir.
PERİYODİK KONTROLLERİN Önemi Nedir?
Çalışma koşullarına ve zamana bağlı olarak basınçlı kaplar ve kaldırma ekipmanları zamanla bozulmaya ve deforme olmaya başlar. Bu süreç devam ettikçe makinelerin ömrü de giderek eskimektedir. Devam eden bakım ile bu durum gecikebilir. Makinenin güvenli bir şekilde çalışıp çalışmadığını yalnızca periyodik muayene belirleyebilir. Rutin testler sırasında, kontrol edilen ekipmanın tüm ortak noktaları ve kritik noktaları kontrol edilir ve kaydedilir.
Periyodik Muayeneyi Yapmaya Yetkili Kişi Kimdir?
İstisnalar dışında, ilgili endüstrilerdeki mühendisler, teknisyenler ve kıdemli teknisyenler bunu yapar.
Periyodik muayene personeli eğitilmeli ve rutin muayene yapan kuruluşlar hizmet uygunluk belgesine veya akreditasyona sahip olmalıdır.
Çalışan teçhizatın periyodik muayenesini yapan kişilere, eğitim yükümlülüğü tamamlanana kadar geçici kayıt numarası verilir. Çalışan teçhizatın periyodik muayenesi için belirlenen süre içinde
eğitiminden geçen görevini yapmayanlar, çalışan teçhizatın ilgili periyodik muayenesini yaptıramaz ve tutanak tutamaz.
İşveren iş ekipmanlarını kontrol etmekle yükümlü mü?
İşverenler, işyerinde kullanılan iş ekipmanlarının yapılan işe uygun olması ve bu ekipmanların çalışanlara fiziksel zarar vermemesi, sağlık ve güvenlik açısından gerekli tüm tedbirleri alır.
İşveren; İş ekipmanlarını seçerken işyerindeki özel çalışma koşullarını, sağlık ve güvenlik tehlikelerini göz önünde bulundurur ve aynı zamanda ekipman kullanımının daha fazla tehlike oluşturmamasına dikkat eder.
İşveren; Çalışan ekipmanın işçilerin sağlığı ve güvenliği için tamamen güvenli olmasını sağlayamıyorsa, riski kabul edilebilir bir düzeye indirmek için uygun önlemleri alacaktır.
· İşverenler, kullanım sırasında iş ekipmanlarının bakımlarının uygun şekilde yapılmasını sağlayarak gerekli önlemleri alırlar.
· İşverenler, iş ekipmanlarının işyerinde uygun güvenlik seviyesinde kullanılmasını sağlar.
· İşverenler, asgari sağlık ve güvenlik gerekliliklerini uygularken, iş ekipmanlarını kullanırken çalışanın duruş ve çalışma yöntemlerini ve ergonomik ilkeleri dikkate almak zorundadır.
· İşverenler, çalışanları iş ekipmanı ve bunların nasıl kullanılacağı konusunda bilgilendirmelidir.
· İşverenleri tarafından iş ekipmanlarının kullanımı konusunda talimat verilen çalışanlara, bunların kullanımından kaynaklanan olası tehlikeler ve bunlardan nasıl kaçınılacağı konusunda eğitim verilmektedir.
· İş ekipmanının onarımı, ayarlanması, muayenesi ve bakımı konusunda uygun özel eğitim almış personel.
Periyodik Kontrole Dair İş Ekipmanları Nelerdir?
· Basınçlı kap ve tesisatlar
Buhar Kazanları, Kalorifer Kazanları, Taşınabilir Gaz Tüpleri (Dikişli, Dikişsiz), Taşınabilir Asetilen Tüpleri, Manifoldlu Asetilen Tüp Demetleri, Sıvılaştırılmış Gaz Tankları (LPG, Ve Benzeri) (Yerüstü), Sıvılaştırılmış Gaz Tankları (LPG, Ve Benzeri) (Yer Altı), Kullanımdaki LPG Tüpleri, Basınçlı Hava Tankları, Kriyojenik Tanklar, Tehlikeli Sıvıların Bulunduğu Tank Ve Depolar, LPG Tanklarında Bulunan Emniyet Valfleri
· Kaldırma ve iletme ekipmanları
Kaldırma Ve/Veya İletme Araçları , Asansör (İnsan Ve Yük Taşıyan), Yürüyen Merdiven Ve Yürüyen Bant, İstif Makinesi (Forklift, Transpalet, Lift), Yapı İskeleleri
· Tesisatlar
Elektrik Tesisatı, Topraklama Tesisatı, Paratoner, Akümülatör, Transformatör, Yangın Tesisatı Ve Hortumlar, Motopomplar, Boru Tesisatı, Yangın Söndürme Cihazı, Havalandırma Ve Klima Tesisatı
· Tezgahlar
Kaldırma Araçları Periyodik Kontrolleri Nedir? Kim Yapar?
Makine ve kaldırma araçlarının test ve muayeneleri operatör tarafından her işe başlamadan önce ve yılda bir kez (Standartta bir süre belirtilmedikçe), tel halatlar, zincirler, kancalar, sapanlar, makaralar, frenler ve otomatik durdurmalar yapılacaktır. . YILLIK . Asansör; İnsan ve yük taşıyan asansörlerin periyodik muayenesi 24 Haziran 2015 tarih ve 29396 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asansörlerin İşletilmesi, Bakımı ve Periyodik Muayenesi Hakkında Yönetmelikte belirtilen içeriklere göre yapılır.
Merdiven ve kemer mekanizmaları HER YIL kurulmalıdır.
Forkliftler, transpaletler, asansörler vb. istifleyiciler YILLIK olarak inşa edilmelidir.
İskele 6 ayda bir yapılmalıdır.
Kaldırma ve taşıma ekipmanlarının periyodik muayeneleri MAKİNA MÜHENDİSİ VE MAKİNA MÜHENDİSİ VEYA MÜHENDİSLİK YÜKSEK LİSANSLARI tarafından yapılır. Söz konusu periyodik muayenenin tahribatsız muayene yöntemleri ile yapılması durumunda, bu muayene sadece TS EN 473’e göre eğitim almış mühendisler ve benzer eğitim almış teknikerler veya Kıdemli teknikerler tarafından yapılabilir.
“ASME B30.17” standardına göre beyan yükünde gerçekleştirilen vinç periyodik muayenesine uygulanan yük testi durumunda; Yapılacak periyodik muayeneye ek olarak vinçler EN AZ BİR YIL uygun tahribatsız muayene yöntemleri ile muayene edilir ve vincin taşıyıcı kirişlerinde beyan yüküne tabi tutularak sehim kontrolü yapılır.
Basınçlı Kaplar Periyodik Kontrolleri Nedir? Kim Yapar?
Basınçlı Kapların test ve kontrolleri; imalinin bitiminden sonra ve monte edilip kullanılmaya başlanmadan önce veya yapılan değişiklik ve büyük onarımlardan sonra, en az üç ay kullanılmayıp yeniden servise girmeleri halinde ise tekrar kullanmaya başlanmadan önce ve herhalde periyodik olarak YILDA BİR yapılmalıdır.
Taşınabilir Gaz Tüpleri 3 YILDA BİR yapılmalıdır.
Sıvılaştırılmış Gaz Tankları (Yerüstü Ve Yeraltı) 10 YILDA 1 yapılmalıdır.
Tehlikeli Sıvıların Bulunduğu Tank Ve Depolar 10 YILDA 1 yapılmalıdır.
LPG tanklarında bulunan emniyet valfleri 5 YILDA BİR yapılmalıdır.
Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri, MAKİNE MÜHENDİSLERİ , METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLERİ VE MAKİNE TEKNİKER VEYA YÜKSEK TEKNİKERLERİ tarafından yapılır. Söz konusu periyodik kontrollerin tahribatsız muayene yöntemleri ile yapılması durumunda, TS EN ISO 9712 standardına göre eğitim almış mühendisler ve aynı eğitimi almış teknikerler tarafından yapılabilir.
Tesisatların Periyodik Kontrolleri Nedir? Kim Yapar?
Tesisatların periyodik kontrolleri YILDA BİR yapılır.
Elektrik tesisatı, topraklama tesisatı, paratoner tesisatı ile akümülatör ve transformatör ve benzeri elektrik ile ilgili tesisatın periyodik kontrolleri ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ, ELEKTRİK TEKNİKER VEYA YÜKSEK TEKNİKERLERİ tarafından yapılır.
Elektrik dışında kalan diğer tesisatın periyodik kontrolleri MAKİNE MÜHENDİSLERİ, MAKİNE TEKNİKER VEYA YÜKSEK TEKNİKERLERİ tarafından yapılır.
Basınçlı kapların ve mekanik tesisatların periyodik muayeneleri, tahribatsız muayene yöntemleri ile yapılması gerektiği durumlarda muayene personelinin TS EN ISO 9712 standardına göre eğitim almış mühendisler ve aynı eğitimi almış teknikerler tarafından yapılabilir.
Tezgahların Periyodik Kontrolleri Nedir?
Tezgahlara YILDA BİR bakım ve muayene yapılması yeterlidir. Tezgahlarda periyodik kontroller yerine sadece bakım ve muayenenin yeterli bulunmuştur.
Tezgahların bakım ve muayeneleri periyodik kontrol yapan kişilerin Bakanlığa elektronik ortamda kayıt yaptırma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Periyodik Kontroller Ne Zaman Yapılabilir?
İş ekipmanları kurulum ve montaj aşamasından sonra, İlk defa kullanılmaya başlamadan önce, Her yer değişikliğinde yapılabilir..
| EKİPMAN ADI | KONTROL PERİYODU (Azami Süre) | PERİYODİK KONTROL KRİTERLERİ | ||
| Buhar kazanları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS 2025 ve TS EN 13445-5 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Kalorifer kazanları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS EN 12952-6 standardında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Taşınabilir gaz tüpleri (Dikişli, dikişsiz)
| Standartlarda süre belirtilmemişse 3Yıl | TS EN 1802, TS EN 1803, TS EN 1968, TS EN 13322, TS EN 14876, TS EN ISO 9809 ve TS EN ISO 16148 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Taşınabilir asetilen tüpleri | TS EN 12863 standardında belirtilen sürelerde | TS EN 12863 standardında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Manifoldlu asetilen tüp demetleri | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS EN 12755 ve TS EN 13720 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Manifoldlu tüp demetleri | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS EN 13385 ve TS EN 13769 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yerüstü) | 10 Yıl | TS 55, TS 1445, TS 1446, TS EN 12817 ve TS EN 12819 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG, ve benzeri) (yer altı) | 10 Yıl | TS EN12817, TS EN 12819 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Kullanımdaki LPG tüpleri | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS EN 1440:2008+A1:2012, TS EN 14767, TS EN 14795, TS EN 14914 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Basınçlı hava tankları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS 1203 EN 286-1, TS EN 1012-1:2010, TS EN 13445-5 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Kriyojenik tanklar | TS EN:13458 – 3 standardında belirtilen sürelerde. | TS EN 1251-3, TS EN:13458 – 3, TS EN 13530-3 ve TS EN 14197-3, standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Tehlikeli sıvıların bulunduğu tank ve depolar | 10 Yıl | API 620, API 650, API 653, API 2610 standartlarda belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Kaldırma ve/veya iletme araçları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS 10116, TS EN 280 + A2, TS EN 818-6 + A1, TS EN 1495 + A2, TS EN 1709, TS EN 12079-3, TS EN 12927-7, TS EN 13157+A1, TS EN ISO 13534, TS ISO 789-2, TS ISO 3056, TS ISO 4309, TS ISO 7592, TS ISO 9927-1, TS ISO 11662-1, TS ISO 12480-1, TS ISO 12482 – 1, FEM 9.751, FEM 9.752, FEM 9.755 ve FEM 9.756 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır. | ||
| Asansör (İnsan ve Yük Taşıyan) | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | 31/1/2007 tarihli ve 26420 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Yönetmeliği ile 18/11/2008 tarihli ve 27058 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği’nde yer alan hususlar saklı kalmak kaydıyla TS EN 81–3, TS EN 13015, TS ISO 9386-1 ve TS ISO 9386-2, standartlarında belirtilen kriterlere göre yapılır. | ||
| Yürüyen merdiven ve yürüyen bant | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS EN 13015 standardında belirtilen şartlar kapsamında yapılır. | ||
| İstif Makinesi (forklift, transpalet, lift) | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS 10689, TS EN 1757-2, TS ISO 5057, TS 10201 ISO 3184, TS ISO 6055, TS ISO 1074 ve FEM 4.004 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.
| ||
| Yapı İskeleleri(5),(6) | Standartlarda süre belirtilmemişse 6 Ay | TS EN 1495 + A2, TS EN 1808 ve TS EN 12811-3 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak ve EK- II’ nin 4 üncü maddesinde belirtilen hususlar dikkate alınarak yapılır. | ||
| elektrik Tesisatı, Topraklama Tesisatı, Paratoner | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | 21/8/2001 tarihli ve 24500 sayılı Resmî Gazete’de Yayınlanan Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, 30/11/2000 tarihli ve 24246 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve 4/11/1984 tarihli ve 18565 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ile TS EN 60079 standardında belirtilen hususlara göre yapılır. |
| Akümülatör, Transformatör | 1 Yıl | İmalatçının belirleyeceği şartlar kapsamında yapılır. |
| Yangın Tesisatı ve Hortumlar, Motopomplar, Boru Tesisatı | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl
| Projede belirtilen kriterlere uygun olup olmadığının belirlenmesine yönelik olarak yapılır. Ayrıca TS 9811, TS EN 671-3, TS EN 12416-1 + A2, TS EN 12416-2 + A1, TS EN 12845 + A2 standartlarında belirtilen kriterlereuygun olarak yapılır. |
| Yangın Söndürme cihazı | TS ISO 11602-2 standardında belirtilen sürelerde | TS ISO 11602-2 standardında belirtilen kriterlereuygun olarak yapılır. |
| Havalandırma ve Klima Tesisatı | 1 Yıl | Projede belirtilen kriterlere uygun olup olmadığının belirlenmesine yönelik olarak yapılır. |